Bệnh lao cá – nguyên nhân, triệu chứng và cách điều trị hiệu quả

Bệnh lao cá là một trong những bệnh nguy hiểm và khó điều trị nhất ở cá cảnh. Đây là bệnh nhiễm khuẩn mãn tính có thể khiến cá bị gầy yếu, cong vẹo cột sống, bơi nghiêng và chết dần theo thời gian. Vậy bệnh lao cá là gì? Nguyên nhân do đâu và làm sao để điều trị hiệu quả? Hãy cùng Cá Cảnh Tài Lộc tìm hiểu chi tiết trong bài viết dưới đây.

Bệnh lao cá là gì?

Bệnh lao cá là bệnh nhiễm khuẩn do vi khuẩn thuộc nhóm Mycobacterium gây ra, phổ biến nhất là Mycobacterium marinum. Đây không phải vi khuẩn lao ở người nhưng có quan hệ gần về mặt sinh học nên được gọi nôm na là “lao cá”.

Bệnh lao cá

Loại vi khuẩn này có khả năng tồn tại rất lâu trong môi trường nước và phân bố cực kỳ rộng. Chúng có thể xuất hiện trong:

• Hồ cá cảnh
• Ao hồ tự nhiên
• Nước ngọt
• Nước mặn
• Nguồn nước máy
• Hệ thống lọc

Điểm nguy hiểm là vi khuẩn lao cá phát triển khá âm thầm và thường chỉ bùng phát khi cá suy giảm miễn dịch hoặc môi trường nước xuống cấp nghiêm trọng.

>>> Xem thêm: Cách xử lý bệnh đốm trắng, nấm đốm trắng ở cá cảnh

Những loài cá dễ mắc bệnh lao cá

Về cơ bản, tất cả các loài cá cảnh đều có thể nhiễm bệnh lao cá. Tuy nhiên một số dòng cá có tỷ lệ mắc bệnh cao hơn như:

• Cá tetra
• Cá đĩa
• Cá betta
• Cá sặc
• Cá rô cảnh
• Cá gourami
• Các dòng cá thở khí trời

Ngoài ra, các loại cá yếu, cá stress hoặc cá sống trong môi trường nước ô nhiễm cũng dễ nhiễm bệnh hơn bình thường.

Nguyên nhân gây bệnh lao cá

Chất lượng nước kém

Khi hồ cá chứa nhiều:

• Chất thải hữu cơ
• Thức ăn dư thừa
• Amoniac
• Nitrit
• Vi khuẩn gây hại

thì hệ miễn dịch của cá sẽ suy yếu và tạo điều kiện cho vi khuẩn Mycobacterium phát triển mạnh.

Các hồ cá lâu ngày không thay nước hoặc hệ thống lọc hoạt động kém thường có nguy cơ bùng phát bệnh rất cao.

Nuôi cá quá dày

Nuôi quá nhiều cá trong không gian nhỏ khiến môi trường nước nhanh ô nhiễm và cá dễ stress kéo dài.

Stress làm sức đề kháng của cá suy giảm, khiến cá dễ bị nhiễm khuẩn hơn.

Ngoài ra, mật độ nuôi dày cũng làm bệnh lây lan nhanh hơn giữa các cá thể trong hồ.

Thức ăn mang mầm bệnh

Một số loại thức ăn tươi sống như:

• Cá mồi
• Cá chép nhỏ
• Cá lóc con
• Trùn chỉ bẩn
• Thức ăn sống không xử lý

có thể mang theo vi khuẩn gây bệnh lao cá.

Nếu cho cá ăn nguồn thức ăn không đảm bảo vệ sinh trong thời gian dài, nguy cơ nhiễm bệnh sẽ tăng cao đáng kể.

Cá bị stress kéo dài

Các yếu tố gây stress gồm:

• Thay nước đột ngột
• Thay đổi nhiệt độ nhanh
• Bị cá khác tấn công
• Di chuyển nhiều
• Thiếu oxy
• Môi trường quá chật

Stress kéo dài khiến hệ miễn dịch của cá suy yếu và tạo điều kiện cho vi khuẩn phát triển mạnh.

Hệ vi sinh hồ cá mất cân bằng

Khi hệ vi sinh yếu hoặc hồ chưa cycle ổn định, lượng độc tố trong nước sẽ tăng nhanh.

Điều này khiến cá dễ mắc các bệnh nhiễm khuẩn, trong đó có bệnh lao cá.

Triệu chứng của bệnh lao cá

Bệnh lao cá thường phát triển rất chậm và khó phát hiện ở giai đoạn đầu. Cá có thể mang bệnh trong nhiều tháng trước khi xuất hiện triệu chứng rõ ràng.

Cá bơi nghiêng hoặc mất thăng bằng

Cá thường có biểu hiện:

• Bơi lệch
• Bơi nghiêng
• Mất thăng bằng
• Nằm đáy hồ
• Bơi yếu

Nguyên nhân là do vi khuẩn tấn công hệ cơ và cột sống của cá.

Vẹo cột sống

Nhiều cá mắc bệnh lao có biểu hiện cong thân rõ rệt.

Thân cá có thể:

• Cong hình chữ C
• Cong hình chữ S
• Biến dạng bất thường

Đây là triệu chứng khá điển hình của bệnh lao cá ở giai đoạn nặng.

Cá gầy yếu dù vẫn ăn

Một số cá vẫn ăn uống bình thường nhưng cơ thể ngày càng gầy đi.

Điều này xảy ra do nội tạng và hệ tiêu hóa bị tổn thương bởi vi khuẩn.

Đi phân trắng kéo dài

Cá bệnh thường có:

• Phân trắng
• Phân dài treo ở hậu môn
• Rối loạn tiêu hóa kéo dài

Triệu chứng này khá dễ nhầm với bệnh đường ruột thông thường.

Viêm loét và bong vảy

Ở giai đoạn nặng, cá có thể xuất hiện:

• Viêm da
• Bong vảy
• Loét thân
• Sưng mắt
• Phù bụng

Một số trường hợp còn nổi các mụn nhỏ hoặc sưng đỏ trên cơ thể.

Cá bỏ ăn và lờ đờ

Khi bệnh tiến triển nghiêm trọng, cá sẽ:

• Trốn góc
• Ít bơi
• Thở yếu
• Bỏ ăn
• Suy kiệt dần

Nếu không điều trị kịp thời, cá có thể chết sau thời gian dài suy yếu.

Bệnh lao cá có lây không?

Bệnh lao cá có khả năng lây lan rất mạnh trong môi trường nước.

Vi khuẩn có thể tồn tại trong:

• Phân cá
• Nước hồ
• Bộ lọc
• Đáy hồ
• Dụng cụ nuôi cá

Nếu không cách ly kịp thời, cả hồ cá có thể bị nhiễm bệnh.

Cách điều trị bệnh lao cá hiệu quả

Cách ly cá bệnh

Ngay khi phát hiện dấu hiệu bất thường, cần tách cá bệnh sang hồ riêng để tránh lây lan.

Hồ cách ly nên:

• Có sục oxy
• Nước sạch
• Hạn chế ánh sáng mạnh
• Giữ môi trường ổn định

Sử dụng thuốc điều trị

Một trong những công thức được nhiều người chơi cá sử dụng là kết hợp:

• Isoniazid
• Kanamycin
• Vitamin B6

Không tăng nhiệt độ quá cao

Nhiều người có thói quen tăng nhiệt khi cá bệnh, tuy nhiên với bệnh lao cá điều này có thể khiến vi khuẩn phát triển nhanh hơn.

Nên duy trì nhiệt độ ổn định thay vì tăng nhiệt đột ngột.

Duy trì chất lượng nước tốt

Trong quá trình điều trị cần:

• Thay nước định kỳ
• Hút cặn đáy
• Vệ sinh lọc
• Duy trì pH ổn định
• Tăng oxy cho hồ

Môi trường nước sạch sẽ giúp cá hồi phục tốt hơn.

Bệnh lao cá là bệnh nhiễm khuẩn nguy hiểm với khả năng lây lan mạnh và diễn tiến âm thầm. Để điều trị hiệu quả, người nuôi cần phát hiện sớm, cách ly cá bệnh, sử dụng thuốc đúng cách và duy trì môi trường nước sạch ổn định.